De staatkundige structuur van ons land is die van een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Landen om ons heen hebben een andere staatkundige indeling. Duitsland en Belgie zijn federale staten. Frankrijk is een centrale eenheidsstaat en het Verenigd Koninkrijk houdt het midden tussen het Nederlandse model en dat van een federatie, omdat Wales en Schotland elk hun eigen parlement en regering hebben. De staatkundige term die men in het VK daarvoor bezigt is devolution.   

Sinds de komst van de Wet gemeenschappelijke regelingen in 1950 is de orde van onze staatsorganisatie voortdurend in beweging. Vele concepten zijn de revue gepasseerd: van een ombouw tot meer dan twintig provincies en tweehonderd gemeenten, tot een inkrimping van de provincies tot vijf en een proces van geleidelijke gemeentelijke herindeling. Op dit moment, januari 2008, hebben we twaalf provincies en ongeveer 440 gemeenten.

Het is niet doenlijk om op deze website tot in detail alle wendingen in dit proces te beschrijven. Voor de periode van de jaren vijftig tot eind jaren zeventig verwijs ik naar mijn tweedelige losbladige editie Voorschriften met betrekking tot de Gewesten, indertijd uitgegeven bij Vermande Zn. Sinds de zogeheten Discussienota van minister Remkes van 2006 is de vraag naar de bestuurlijke organisatie opnieuw opgelaaid. Daarom neem ik vanaf dat punt de belangrijkste stukken en ontwikkelingen mee.

. Discussienota Remkes.

. Commissie Van Aartsen en mijn commentaar op dat rapport.

. Commissie d'Hondt.

. Commissie Lodders.

. Senaat vraagt aandacht voor goed bestuur in Nederland.